Phân tích bài thơ “Độc Tiểu Thanh ký” của Nguyễn Du – văn lớp 10

Đề bài: Phân tích bài thơ “Độc Tiểu Thanh ký” của Nguyễn Du 

Bài làm

Bài thơ “Độc Tiểu Thanh ký” là một bài thơ hay xúc động của tác giả Nguyễn Du. Thông qua bài thơ tác giả muốn thể hiện sự tiếc thương của mình với người con gái tài hoa bạc phận, thể hiện tinh thần nhân văn, nhân đạo của tác giả với nỗi đau của con người trong xã hội cũ.

Bài thơ xoay quanh nhân vật Tiểu Thanh Ký được lấy nguồn cảm xúc từ chuyện có thật về người con gái sống trong thời kỳ đầu của nhà Minh. Vì hoàn cảnh gia đình vô cùng nghèo khó nen nàng đã được cha mẹ gả vào một gia đình giàu có để làm vợ lẽ. Tuy nhiên, người vợ cả của ông chồng này vô cùng ghê gớm, vì ghen tuông nên bà ta đã cho nàng Tiểu Thanh sống tách biệt ở núi Cô Sơn.

Trong những năm tháng sống lặng lẽ cô đơn ở núi Cô Sơn người con gái này đã sáng tác nhiều bài thơ hay nhằm giải tỏa những phiền muộn trong lòng mình, rồi ít lâu sau nàng mắc bệnh qua đời khi tuổi đời còn rất trẻ. Sau khi nàng chết người vợ cả của chồng Tiểu Thanh đã đốt hết những sáng tác của nàng nhưng vẫn còn sót được một số bài. Tác giả Nguyễn Du cảm thương cho số phận tài hoa bạc mệnh của người con gái này nên đã viết một bài thơ tặng nàng.

Qua đây, tác giả Nguyễn Du muốn thể hiện tấm lòng bao dung của mình với những số phận người phụ nữ bị xã hội phong kiến vùi dập, đồng thời ông cũng tố cáo tội ác của xã hội cũ có nhiều bất công đẩy những người con gái tài hoa đến chỗ bạc mệnh. Mở đầu bài thơ Nguyễn Du gợi ra không gian nơi nàng Tiểu Thanh từng sống:

“Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang

Thổn thức bên song mảnh giấy tàn”

Thổn thức bên song mảnh giấy tàn” Hai câu thơ có sức ảnh hưởng tới tâm hồn người đọc một cách ghê gớm, thể hiện sự chuyển đổi tâm trạng cảm xúc của tác giả. Từ một nơi đẹp, hữu tình làm say đắm lòng người thì nay lại biến thành gò hoang, thể hiện sự cô liêu, đơn độc, vì một người con gái đã phải vui chôn tuổi xuân của mình, ở nơi đây.

Độc tiểu thanh ký
Độc tiểu thanh ký

Nàng đã ra đi trong khi hồn chứa đầy tâm sự, những dòng thơ nàng để lại thấm ướt toàn nước mắt. “Thổn thức bên song mảnh giấy tàn” những vần thơ của nàng viết ra đã bị người ta chà đạp, vùi dập không thương tiếc bị vứt bỏ đốt thành tro bụi, những xác giấy còn sót lại dường như cũng cảm thấy thổn thức cho thân phận người con gái tuổi xuân phơi phới, có tài có nhan sắc nhưng lại ra đi về nơi vĩnh hằng quá sớm.

Son phấn có thần chôn vẫn hận
Văn chương không mệnh đốt còn vương”

Trong những câu thơ này tác giả thể hiện sự xót xa, cay đắng cho số phận của người con gái hồng nhan bạc mệnh. Sự xót xa của tác giả thể hiện trong những câu thơ nghẹn đắng lòng người. Ông nói lên sự siêu thoát của linh hồn. Hai từ son phấn chỉ tới nhan sắc người con gái xinh đẹp, dù có bị chà đạp thì vẫn còn tồn tại trong ký ức của người nhìn không thể mờ phai.

“Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi
Cái án phong lưu khách tự mang”

Trong hai câu thơ này thể hiện sự tuyệt vọng, nỗi sầu của tác giả khi không thể nào xoay chuyển được tình thế. Tác giả hỏi trời trời không trả lời, trách cho con người bạc bẽo nhưng, người không hiểu không hay. Nên cuối cùng Nguyễn Du chua chát nhận mọi nỗi buồn về mình, do quá đa sầu đa cảm, nên mang trong mình nỗi buồn thế sự.

“Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa
Người đời ai khóc Tố Như chăng ?

Trong hai câu thơ này tác giả đang nghĩ tới số phận của mình, trông người lại nghĩ tới ta. Tác giả tự cảm thấy xót thương cho chính mình bởi ngày hôm nay nàng Tiểu Thanh ra đi có người xót xa cho nàng, đau khổ cho thân phận nàng đó chính là tác giả. Nhưng rồi khi tác giả chết đi liệu có còn ai nhớ tới tác giả, xót thương cho tác giả không. Nên tác giả Nguyễn Du đã viết ra hai câu thơ nhiều ai oán, chua chát

Bài thơ “Độc Tiểu Thanh ký” là một tuyệt phẩm của Nguyễn Du để lại nhiều cảm xúc sâu sắc, tâm trạng bi ai, xót xa trong lòng người đọc. Qua bài thơ này người đọc hiểu hơn về xã hội dưới thời Nguyễn Du sống. Bài thơ chính là tiếng lòng của tác giả, thể hiện sự nhân văn sâu sắc của tác giả với những mảnh đời éo le trong xã hội mà ông sống. Đồng thời qua nó ông muốn vạch trần bộ mặt gian ác, tàn nhẫn của xã hội phong kiến đã xô đẩy người con gái tài sắc tới chỗ chết.

Các em có thể xem nhiều bài văn mẫu hay trong chương trình lớp 10 tại đây:

Văn mẫu lớp 10 

 

 

Bài viết liên quan